Vandaag, woensdag 25 maart, heeft de Renew Europe-fractie in het Europees Parlement haar standpunt aangenomen met het oog op de herziening van het mandaat van Europol, gepland voor het tweede kwartaal van 2026. Op initiatief van Sophie Wilmès en Europarlementslid Raquel García Hermida-Van Der Walle (D66, Nederland) heeft de position paper de ambitie om de analytische, operationele en technologische capaciteit van Europol aanzienlijk te versterken. Dit moet de organisatie beter in staat stellen om het hoofd te bieden aan de snel evoluerende veiligheidsdreigingen en om adequaat te reageren op een nieuwe realiteit waarin criminaliteit zich steeds minder beperkt tot fysieke grenzen.
Sophie Wilmès licht toe: “veiligheid behoort tot de belangrijkste prioriteiten van de Europese burgers, en terecht. Dit weerspiegelt zowel de realiteit in bepaalde wijken – dat weten we in Brussel maar al te goed – als de spanningen die voortvloeien uit de internationale actualiteit. Zich beschermd voelen is een essentiële voorwaarde voor de uitoefening van individuele vrijheid en het behoud van ons democratisch model. Daarom ben ik tevreden dat Renew Europe, op mijn initiatief, heeft besloten zich ten volle voor dit onderwerp te engageren. Veiligheid blijft in grote mate een nationale bevoegdheid, maar deze grote uitdagingen kunnen niet afzonderlijk door elk land worden aangepakt. Ze vereisen coördinatie, bundeling van middelen en daadkracht. De strategie die we voorstellen legt de nadruk op concrete en operationele acties om doeltreffend tegemoet te komen aan de verwachtingen van de burgers.”
De tekst is opgebouwd rond zes strategische pijlers, die in het bijgevoegde document nader worden toegelicht.
In de tekst ingediend door Sophie Wilmès wordt voorgesteld dat om het mandaat van Europol uit te breiden zodat het zeer actuele dreigingen voor onze Europese samenlevingen kan omvatten. Daarbij wordt onder meer gedacht aan hybride aanvallen, zoals sabotage, illegale overvliegen van gevoelige sites en cyberaanvallen op kritieke infrastructuur. Daarnaast wil men ook de strijd tegen drugshandel tot een prioriteit maken.
Sophie Wilmès : “Sinds de laatste actualisering van het mandaat van Europol in 2022 blijft het risico op een heropleving van terrorisme reëel, maar het is duidelijk dat hybride dreigingen en criminaliteit gelinkt aan drugshandel vandaag tot de grootste gevaren voor onze samenlevingen behoren. Bovendien is de grens tussen deze twee fenomenen poreus. Zo zien we dat bepaalde organisaties, en zelfs buitenlandse staten, gebruikmaken van lokale criminele netwerken om destabiliserende operaties uit te voeren. Anderzijds opereren de breinen achter drugshandel soms vanuit het buitenland en wordt geld uit drugshandel ook gebruikt voor andere criminele activiteiten. Gezien de omvang van de uitdaging willen we alle beschikbare middelen inzetten in de strijd tegen deze twee veiligheidsdreigingen. Daarom moet Europol concreet ondersteuning kunnen bieden aan de politiediensten; zowel technisch als operationeel. We willen ook dat Europol sneller kan optreden tegen misdrijven die niet langer noodzakelijk verbonden zijn aan een specifieke lidstaat en dat de organisatie beter kan samenwerken met elke relevante actor die zij nodig acht, zoals bijvoorbeeld de financiële sector, op basis van de informatie waarover die beschikt, om criminaliteit doeltreffender te bestrijden.”
De samenwerking met andere Europese agentschappen, zoals het Europees Openbaar Ministerie (EPPO), Eurojust of de Europese Autoriteit voor de bestrijding van witwassen (AMLA), is eveneens essentieel om de doeltreffendheid van het optreden van Europol te versterken. De ambitie is dat de organisatie de rol van “information hub” kan vervullen, met expertise als gemeenschappelijke basis. Dit zal de coördinatie tussen de agentschappen de facto verbeteren, onnodige overlappingen vermijden, de uitwisseling van informatie vlotter laten verlopen en uiteindelijk de coherentie van het Europese optreden inzake criminaliteit en de bestrijding van witwassen versterken. Daartoe wordt Europol ook opgeroepen om zijn technische en analytische capaciteiten te versterken, door zich aan te passen aan technologische evoluties, met name via de integratie van tools gebaseerd op artificiële intelligentie en de ontwikkeling van geavanceerde vaardigheden op het vlak van gegevensverwerking en -analyse.
De uitbreiding van de bevoegdheden en prerogatieven van Europol moet gepaard gaan met een aanzienlijke versterking van de middelen van het agentschap, zowel financieel als op het vlak van personeel. Het idee is ook om de oprichting van een Europese politieacademie voor te stellen, die belast zou worden met het uitreiken van een geharmoniseerde Europese certificering aan veiligheidsprofessionals die in een transnationale context opereren, om zo de samenwerking, de verspreiding van beste praktijken en gemeenschappelijke normen binnen de Unie te versterken.
Parallel daaraan benadrukt Renew Europe de noodzaak om transparantie, gegevensbescherming en democratische verantwoording te waarborgen. Het doel is om een duidelijk kader vast te leggen, met name voor het gebruik van nieuwe technologieën, waarbij de bescherming van fundamentele rechten wordt verzoend met de vereisten van operationele efficiëntie.
Om deze prioriteiten concreet te maken, zal Renew Europe pleiten voor een verhoging van het budget van het agentschap in het volgende meerjarig financieel kader 2028-2034, in lijn met de ambities die we voor het agentschap hebben.