Elke maand komt het Europees Parlement gedurende vier dagen in plenaire zitting bijeen in Straatsburg. Deze zittingen zijn de hoogtepunten van het parlementaire leven. In de Franse stad vinden de grote actuele debatten en de definitieve stemmingen over wetsvoorstellen plaats. De plenaire vergadering kan worden beschouwd als het sluitstuk van het werk dat in Brussel wordt verricht. Het idee van dit artikel is om u een overzicht te geven van de belangrijkste gebeurtenissen van de week, hun context uit te leggen, ze te analyseren en u te informeren over de belangrijkste stemmingen tijdens deze zitting.
Leestijd: 12 min
De democratie op de proef gesteld in de Verenigde Staten
Toevallig viel mijn terugkeer van een meerdaagse missie naar de Verenigde Staten samen met een actualiteitsdebat in het Europees Parlement over de rechtsstaat in de VS. Dit onderwerp overstijgt meerdere dossiers waar ik als parlementslid aan werk, zowel in de commissie burgerlijke vrijheden (LIBE) als binnen de delegatie voor de betrekkingen met de Verenigde Staten, waarvan ik vicevoorzitter ben. Centraal in het debat stonden de operaties van de ICE-dienst in Minneapolis, waarvan de acties in de VS zelf aanleiding geven tot bezorgdheid, controverse en protestbewegingen. Omdat ik kort daarvoor nog gesprekken had met academici, Europese bedrijven die actief zijn in de VS en verkozen vertegenwoordigers (Democraten en Republikeinen), kon ik rechtstreeks de sfeer in de Amerikaanse samenleving aanvoelen, zowel over dit dossier als over de algemene toestand van hun democratie. ICE bleek al snel een symbool te zijn van de ontsporingen die in bepaalde aspecten van de Amerikaanse democratie worden waargenomen. Ik heb veel respect voor ordediensten en waardeer hun werk, dat essentieel is voor het functioneren van onze samenleving. Maar zoals elke democraat weet, moeten ordediensten binnen een duidelijk kader opereren, met de juiste opleiding en strikte protocollen. Dat lijkt in de VS niet altijd het geval te zijn, met als gevolg onder meer de dood van twee Amerikaanse burgers, Renée Good en Alex Pretti, onder bijzonder verontrustende omstandigheden. ICE is echter slechts het topje van de ijsberg. Mijn gesprekken tijdens deze missie hebben ook andere redenen tot bezorgdheid aan het licht gebracht, vooral met het oog op de komende tussentijdse verkiezingen. Op verschillende indicatoren – zoals vrijheid van meningsuiting, persvrijheid en de scheiding der machten – toont de huidige Amerikaanse regering bovendien een toenemende vijandigheid, wat fundamentele democratische principes in gevaar kan brengen.
Wat kan Europa in zo’n situatie doen? De grootste fout zou zijn om zich schuldig te maken aan inmenging in Amerikaanse binnenlandse aangelegenheden – precies wat we de VS zelf vaak verwijten. Dat is zeker niet de juiste aanpak. Wel moet de Europese Unie blijven inzetten op een permanente dialoog met de Amerikaanse samenleving, zelfs buiten de klassieke institutionele kanalen, gezien de moeilijkheden om rechtstreeks met de regering te communiceren. Mijn recente reis bevestigde opnieuw dat de Amerikaanse samenleving geen monolithisch geheel is. Het middenveld en bepaalde economische actoren staan open voor contact met Europa. Ook binnen politieke partijen bestaan er verschillen, en zijn er verkozenen die sterk gehecht blijven aan de trans-Atlantische relaties. Dit helpt ons ook om de desinformatie tegen Europa aan de overkant van de Atlantische Oceaan tegen te gaan. Ik heb zelf de tijd genomen om onze wetgeving, bijvoorbeeld rond digitale regelgeving, en complexe dossiers zoals het bevriezen van Russische tegoeden, toe te lichten.
Daarnaast ben ik ervan overtuigd dat de aanpak van de EU sinds het begin van de tweede ambtstermijn van president Trump niet de juiste is. Toen we een nieuw handelskader accepteerden dat in het voordeel van de VS was, gebeurde dat zogezegd om stabiliteit en voorspelbaarheid te bieden. Maar dat bleek van korte duur, zoals de spanningen rond Groenland aantonen. Daarom pleit ik voor een krachtigere houding. Het gaat er niet om de banden met de VS te verbreken, maar als er dreigingen blijven bestaan – bijvoorbeeld rond invoerheffingen of regelgeving zoals de DSA/DMA – moeten Europeanen voorbereid zijn om sneller tegenmaatregelen te nemen en eventueel uit het handelsakkoord te stappen. De kwestie rond Groenland is bovendien nog niet volledig afgesloten. Met nog drie jaar van Trumps mandaat voor de boeg mogen we niet opnieuw in slaap vallen.
Een sociaal Europa
Het klopt dat de Europese Unie geen directe bevoegdheden heeft op sociaal vlak. Maar dat betekent niet dat ze passief blijft. Via beleid, programma’s en financiering beïnvloedt ze wel degelijk het dagelijks leven van burgers en versterkt ze de sociale cohesie. Dat bleek opnieuw uit verschillende stemmingen in Straatsburg. Zo werd meer dan 7 miljoen euro vrijgemaakt om werknemers te ondersteunen die getroffen zijn door de sluiting van de Audi-site in Vorst (Brussel). De stopzetting van de productie van de Q8 e-tron in 2024 was een zware economische en sociale klap voor de regio, met ongeveer 3.500 getroffen werknemers. De middelen uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering zullen worden gebruikt voor begeleiding naar werk, opleiding en omscholing. Dit is echter slechts een gedeeltelijke oplossing en benadrukt de noodzaak van een ambitieus industriebeleid in Europa.
Daarnaast werd ook gewerkt aan een Europese strategie tegen armoede. Momenteel lopen 93 miljoen mensen in de EU-risico op armoede of sociale uitsluiting, waaronder bijna 20 miljoen kinderen. Ondanks enkele bedenkingen bij de tekst heb ik het akkoord gesteund, vooral vanwege het belangrijke onderdeel rond de versterking van de Europese kindergarantie. Deze maatregel is cruciaal: ze moet ervoor zorgen dat elk kind in armoede toegang heeft tot gezondheidszorg, onderwijs, opvang en gezonde voeding.
Werk blijft de beste manier om armoede te bestrijden, al moet dat gepaard gaan met randvoorwaarden zoals betere toegang tot kinderopvang.
Toch schuilen er achter goede bedoelingen soms problemen. Dat geldt bijvoorbeeld voor de regelgeving rond onderaanneming, die extra beperkingen en administratieve lasten dreigde op te leggen aan bedrijven, vooral kmo’s. Onder aanneming is voor hen net een manier om flexibel te blijven en toegang te krijgen tot gespecialiseerde kennis. De problemen in deze sector vragen eerder om betere controle dan om meer regels.
Aan de zijde van Oekraïne, nu en altijd
Kort voor de vierde verjaardag van het begin van de oorlog in Oekraïne heeft het Parlement ingestemd met een lening van 90 miljard euro voor Oekraïne (60 miljard voor defensie en 30 miljard voor macrofinanciële steun) voor de periode 2026-2027. Deze steun is essentieel nu de Amerikaanse hulp is weggevallen. De invasie van Oekraïne is illegaal en niet uitgelokt. Het is onze plicht als Europeanen om Oekraïne te steunen, dat enkel zijn wens heeft uitgesproken om zich bij de EU aan te sluiten. Door Oekraïne te helpen zich te verdedigen, dragen we ook bij aan de stabiliteit van Europa en verdedigen we het internationaal recht, dat de laatste tijd zwaar onder druk staat. Ik ben tevreden dat de EU gekozen heeft voor een stabiele oplossing via gezamenlijke leningen, in plaats van juridisch twijfelachtige opties zoals het gebruik van bevroren Russische tegoeden. Dit zorgt voor meer voorspelbaarheid en minder risico.
Meer informatie op de website van het Europees Parlement.