Elke maand komt het Europees Parlement gedurende vier dagen bijeen in Straatsburg voor de plenaire zitting. Deze sessies vormen de hoogtepunten van het parlementaire werk. In de Franse stad vinden de grote actualiteitsdebatten plaats en worden de definitieve stemmingen over wetgevende teksten gehouden. De plenaire vergadering kan beschouwd worden als het sluitstuk van het voorbereidende werk dat in Brussel gebeurt. In deze tekst geef ik een overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen van de week, plaats ik ze in hun context, analyseer ik ze en informeer ik u over de belangrijkste stemmingen tijdens deze sessie.

 

Leestijd: 11 minuten

 

Europese waarden houden stand tegen de opmars van extremen

Tijdens deze plenaire zitting heeft het Parlement twee rapporten aangenomen die, ondanks hun technische aard, raken aan de kern van het Europese project. Het eerste behandelt het rapport van de Commissie over de evolutie van de rechtsstaat in de Europese landen in 2025, een dossier waaraan ik zelf als schaduwrapporteur heb gewerkt. De belangrijkste verwezenlijking is de opname van een volledig hoofdstuk over de invoering van een Rechtsstaatcyclus. Sinds het begin van deze legislatuur zet ik mij daarvoor in, zodat de bestaande instrumenten om de rechtsstaat binnen de EU te beschermen beter gestructureerd, gecoördineerd en versterkt worden.

Zoals ik eerder al toelichtte, werkt die cyclus met een duidelijk tijdschema, verschillende fases en concrete doelstellingen. Dit moet de terughoudendheid van instellingen verminderen om bestaande mechanismen te gebruiken ter bescherming van de fundamentele waarden van de Europese Unie. De moeizame vooruitgang in de artikel 7-procedure tegen Hongarije onder leiding van Viktor Orbán toont perfect aan waarom dit nodig is.

Dat dit rapport met een ruime meerderheid van 387 stemmen werd aangenomen, bewijst dat er een breed draagvlak bestaat binnen het Parlement, over de democratische fracties heen. Omdat het initiatiefrecht echter exclusief bij de Europese Commissie ligt, blijven wij afhankelijk van haar politieke agenda. Positief is wel dat Commissaris McGrath zich bijzonder geëngageerd toont op dit vlak. Alles wijst erop dat binnenkort een concreet voorstel op tafel zal liggen. Bovendien sprak ook de voorzitster van de Commissie zich tijdens haar laatste “State of the Union”-toespraak in september al positief uit over dit initiatief.

Een tweede belangrijk rapport gaat over de grondrechten binnen de Europese Unie. Het maakt de balans op van de situatie in 2024 en 2025 en stelt een fundamentele vraag: hoe stevig staan de principes waarop onze liberale democratieën gebouwd zijn?

In een context waarin radicalere politieke krachten aan invloed winnen, zou men een verzwakking van onze engagementen kunnen verwachten. Toch toont de goedkeuring van dit rapport dat er nog steeds een meerderheid van democratische krachten bestaat die de onafhankelijkheid van justitie, de vrijheid van meningsuiting en de bescherming van minderheden wil verdedigen.

Als lid van de Bijzondere Commissie inzake het Europees schild voor de democratie (EUDS) ben ik tevreden dat het rapport ook nadrukkelijk aandacht besteedt aan desinformatie, buitenlandse inmenging en het gebruik van technologieën — zoals artificiële intelligentie — als destabiliserend instrument.

Deze hybride oorlogvoering is minder zichtbaar dan conventionele conflicten, maar de impact op ons dagelijks leven is reëel. Europa moet daarom waakzaam zijn en tegelijk vermijden dat democratische vrijheden worden beperkt in naam van hun bescherming. Dat blijft een bijzonder moeilijke evenwichtsoefening: democratie verdedigen zonder haar essentie aan te tasten.

Het rapport bevat daarnaast een reeks concrete voorstellen, waaronder een Europees verbod op zogenaamde conversietherapieën voor LGBTQIA+-personen — praktijken die beweren iemands seksuele geaardheid of genderidentiteit te kunnen “corrigeren”. Hiermee wordt tegemoetgekomen aan het Europees burgerinitiatief dat in 2024 werd gelanceerd. Het feit dat extreemrechts zich onthoudt of zich verzet tegen dergelijke maatregelen, zegt veel over hun visie op de samenleving en de waarden die daaruit voortvloeien.

Daarnaast vraagt het Parlement de Commissie om een gemeenschappelijke definitie van verkrachting voor te stellen, gebaseerd op het ontbreken van toestemming. Niet langer geldt enkel “nee betekent nee”, maar “alleen ja betekent ja”. Daarbij wordt rekening gehouden met situaties zoals geweld, machtsmisbruik, intoxicatie, kwetsbaarheid of psychologische reacties zoals verstarring. Aangezien vrouwen het vaakst slachtoffer zijn van deze vormen van geweld, beschouw ik dit als een belangrijke stap vooruit voor gendergelijkheid.

In het verlengde van deze discussies vond ook een debat over antisemitisme plaats, waaraan ik deelnam. Antisemitisme vormt een bijzonder belangrijke test voor onze democratieën. Sinds de terroristische aanslagen van 7 oktober 2023 in Israël is het aantal antisemitische incidenten en geweldplegingen in Europa sterk toegenomen, waaronder de explosie aan een synagoge in Luik enkele weken geleden. Laat ons duidelijk zijn: antisemitisme is helaas niet nieuw, maar wordt versterkt door mensen die internationale conflicten importeren, verwarring zaaien en verdeeldheid creëren. Het is daarom onaanvaardbaar dat België nog steeds geen duidelijke en afzonderlijke strategie heeft om antisemitisme aan te pakken. De Joodse gemeenschap vraagt terecht meer concrete maatregelen, zoals de aanstelling van een permanente nationale coördinator.

Klimaatambitie zonder koopkracht en competitiviteit op te offeren

“ETS” is een bekende term binnen Europese beleidskringen, maar minder bekend bij het grote publiek. Toch gaat achter deze drie letters een van de belangrijkste instrumenten van het Europese klimaatbeleid schuil: het emissiehandelssysteem.

Concreet legt de Europese Unie jaarlijks een maximum vast voor CO₂-uitstoot in bepaalde sectoren. Bedrijven moeten emissierechten bezitten om hun uitstoot te dekken, waarbij elke ton CO₂ een marktprijs heeft. Sinds 2005 richt ETS zich vooral op zware industrie en de energiesector. Het systeem geeft een duidelijk prijssignaal, stimuleert innovatie en helpt uitstoot verminderen. Tegelijk brengt het ook kosten met zich mee voor bedrijven en indirect voor consumenten. Die bezorgdheid neemt toe met de geplande invoering van ETS 2, dat vanaf 2028 wordt uitgebreid naar gebouwen en wegvervoer. Hoewel gezinnen niet rechtstreeks onder het systeem vallen, kan een slecht uitgewerkt model leiden tot hogere kosten voor verwarming en mobiliteit.

Daarom werkt MR op Europees niveau actief aan hervormingen. Verwarmen en zich verplaatsen zijn immers essentiële uitgaven voor gezinnen, zeker in landelijke gebieden waar de afhankelijkheid van de auto groter is.

Tijdens deze plenaire week stemden de Europarlementsleden over een eerste hervorming van de marktstabiliteitsreserve (MSR) van ETS 2.

De Commissie stelde onder meer voor:

  • de afschaffing van de vervalclausule voor emissierechten;
  • een versterking van de reserve via een extra buffermechanisme;
  • een betere prijsbeheersing via een plafond van 45 euro per ton CO₂.

Het uiteindelijke voorstel verzwakte echter enkele van deze maatregelen. Daarom hebben wij ons bij de eindstemming onthouden. Dat betekent niet dat wij pleiten voor de afschaffing van het emissiehandelssysteem, zoals sommige extreemrechtse partijen doen. Dat zou neerkomen op het opgeven van het Europese klimaatbeleid, met ernstige gevolgen: hogere economische kosten in de toekomst, meer afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en een technologische achterstand tegenover landen zoals China.

Wat Europa concreet doet voor uw dagelijks leven

Zoals ik graag benadruk: het Europees Parlement is geen verre instelling. Wat daar wordt beslist, heeft een directe impact op ons dagelijks leven. Enkele concrete voorbeelden:

Voor het eerst werden Europese regels goedgekeurd voor de bescherming van honden en katten. Door het ontbreken van gemeenschappelijke normen konden dierenhandel en bepaalde onmenselijke fokpraktijken blijven bestaan. Daarom werden verplichte identificatie via een chip en bijkomende beschermingsmaatregelen goedgekeurd.

Europarlementsleden vragen een gemeenschappelijke definitie van cyberpesten en strengere maatregelen en sancties. Tegelijk werd gewezen op juridische hiaten in de strijd tegen online seksueel misbruik van minderjarigen, die dringend moeten worden aangepakt.

Tot slot werd een steunpakket van 2 miljoen euro uit het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering goedgekeurd voor 500 Belgische werknemers die hun job verloren na het faillissement van het Waalse staalbedrijf Liberty Steel.

Meer informatie vindt u op de website van het Europees Parlement.